گزارشهای مشترک با مرکز پژوهشهای مجلس
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی به عنوان بازوی پژوهشی نهاد قانونگذاری در کشور، از جایگاه رفیعی در ارتقای کیفیت سیاستگذاری صنعتی برخوردار است. این مرکز با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و تخصصی خود، بستری برای انجام پژوهشهای عمیق و کاربردی در حوزه صنعت فراهم میآورد. تحلیلهای دقیق و مبتنی بر شواهد این مرکز، نمایندگان محترم مجلس را در تدوین و تصویب قوانین کارآمد و متناسب با نیازهای واقعی بخش صنعت یاری میرساند. علاوه بر این، مرکز پژوهشها با رصد تحولات صنعتی در سطح ملی و بینالمللی، میتواند هشدارهای لازم را در خصوص چالشها و فرصتهای پیش روی این بخش ارائه نماید و بدین ترتیب، نقش بسزایی در اتخاذ تصمیمات آگاهانه و اثربخش ایفا کند.
همکاری و همافزایی میان اندیشکده صنعت ماشینسازی و مرکز پژوهشهای مجلس با هدف غنای پژوهشها و افزایش دامنه تأثیرگذاری آنها و همچنین تبادل دانش و تجربیات، تعریف اولویتهای پژوهشی مشترک و بهرهگیری از ظرفیتهای مکمل یکدیگر، زمینهساز تولید پژوهشهایی گردیده است که به طور جامع و واقعبینانه به مسائل این صنعت راهبردی پرداخته و راهکارهای عملی و مبتنی بر اجماع را ارائه میدهند. این همکاری نه تنها به تقویت بنیانهای علمی سیاستگذاری صنعتی کمک میکند، بلکه اعتماد و مشارکت فعالان صنعتی را نیز جلب نموده و زمینه را برای اجرای موفقیتآمیز سیاستها فراهم میسازد.
گزارشهای منتشر شده
صنعت ماشینسازی کره جنوبی؛ حرکت از جامعه سنتی بهسوی جامعه مدرن
هدف این گزارش بررسی اقدامات دولت کره در حمایت از صنعت ماشينسازی و احصای تجربيات موفق آن برای تدوین بستههای حمایتی از صنعت ماشينسازی کشور است. کره جنوبی، همواره در دهههای اخير، در توليد، صادرات و واردات ماشينآلات و تجهيزات، جزء 10 کشور پيشرو بوده است. دولت کره برای رسيدن به این جایگاه، از ابزارهای سياستی مختلفی بهره گرفته و توانسته است با هوشمندی، از منابع و توان بخش خصوصی در جهت اجرای سياستهای متنوع خود در راه توسعه این صنعت، منتفع شود. براساس یافتههای این گزارش، ازجمله این ابزارها، میتوان به وضع و پيادهسازی قوانين مختص این رشته صنعت اشاره کرد، که در بازه سالهای 1960 تا،2010 بالغ بر ده قانون مختلف برای حمایت از ماشينسازی، تصویب و اجرا کرده که نشان از مداومت و پيوستگی سياستها برای دستيابی به هدف توسعهای دارد. همچنين ایجاد نهادهای واسط و مؤسسات تحقيقاتی تخصصی (ازجمله انجمن صنعت ماشينسازی، تعاونی مالی ماشينسازی، مرکز تبادل و حراج ماشينآلات، مؤسسه آموزش فناوری، مؤسسه تحقيقات و بازرسی ماشينآلات کره، انجمن تحقيقات فناوری ماشينسازی، بنياد ارتقای مشترک صنعت ماشينسازی و انجمن صنعت تجهيزات کارخانهای کره جنوبی) و واگذاری اختيارات لازم به آنها و مشوقهای خاص صادراتی، از دیگر اقدامات دولت کره جنوبی برای رشد ماشينسازی در این کشور است. شایسته ذکر است که موفقيت این سياستها مستلزم به کارگيری مجموعهای از سياستهای کلان اقتصادی از جمله سياست توسعه صادرات و ثبات اقتصاد کلان نيز بوده است.
آسیبشناسی صنعتی کشور با تأکید بر صنایع منتخب: آسیبشناسی صنایع ماشینسازی
هدف از نگارش این گزارش بررســی وضعیت صنایع ماشینســازی و شناســایی راهکارهای برونرفت از مشــکلات و توسعه این صنعت کلیدی و صنعتساز است. در بررسی وضعیت صنایع ماشینسازی در ایران، با توجه به تنوع بسیار زیاد ماشــینآلات صنعتی، این صنعت با چالشهای متنوع و فراوانی روبهروست که این چالشها را میتوان به سه سطح؛ فراکلان (بینالمللی،) کلان (ملی) و میانی و خرد (درون و بین شرکتهای صنعتی یک حوزه) تقسیم کرد.
در ســطح فراکلان (بینالمللی) ناتوانی در رقابت در عرصه بینالمللی و فقدان دیپلماســی تجاری مناســب برای ایجاد بازارهای منطقهای مهمترین موانع توسعه این صنعت است. در سطح کلان، مهمترین چالشهای سیاستی پیش روی این صنایع عبارتند از: مسئله تأمین مالی، مســئله سیاستهای تجاری و مسئله سیاستهای آموزشی و فناوری. دســت آخر در سطوح خرد و میانی، مهمترین چالشهای این صنعت عبارتند از: ضعف در تأمین مواد اولیه، ضعف در تأمین قطعات، فقدان و بعضاً ضعف در شرکتهای تخصصی طراحی و راهاندازی خطوط تولید، ضعف در آموزش، طراحی و تحقیق و توسعه و ضعف در رعایت استانداردها. گستردگی، تنوع و پیچیدگی مشکلات پیش روی صنایع ماشینسازی تدوین بسته سیاستی مناســب و جامع را در جهت حل معضلات این صنایع الزامی میسازد.
برای غلبه بر مشــکلات پیش روی این صنعت اتخــاذ راهکارهایی مشــتمل بر سیاســتگذاری (تکمیل و ارتقای ســند توسعه صنایع ماشینسازی)، تقنین (تسهیل ســازوکارهای تأمین مالی) و نظارت (تســهیل اجرای سیاســتهای تجاری و حل تعارض منافع در این حوزه و تنظیم سیاستهای آموزشــی و فناوری در قالبی یکپارچه) پیشنهاد میشود.
تحلیلی بر کارکردهای نظام حکمرانی صنعت ماشینسازی در کشورهای منتخب (درسآموختههایی برای ایران)
هدف این مطالعه، تبیین کارکردهای حکمرانی صنعت ماشینسازی در کشورهای منتخب و درسآموختههایی برای ایران است. در این گزارش، کارکردهای نظام حکمرانی در دو بخش «سیاستگذاری و تنظیمگری» و «تسهیلگری و ارائه کالاها و خدمات» تحلیل شدهاست. حکمرانی صنعت ماشینسازی بهمعنای مداخله حاکمیت در سیاستگذاری، تعیین اهداف، شکلگیری نهادها و ورود فعالان و روابط مابین آنان برای کسب منفعت عمومی است. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که در کشورهای منتخب، توسعه صنعت ماشینسازی بهعنوان صنعت مولد و پایدار در تکمیل زنجیره ارزش صنایع ساختمحور در اولویت برنامه دولتها بوده است. توجه به صنعت ماشینسازی در سیاستگذاریهای صنعتی کشورها در قالب سیاستهای آموزشی و پژوهشی، سیاستهای تجاری و اعتباری، ارتقای حقوق مالکیت و جذب سرمایهگذاری خارجی پیگیری شدهاست. اقدامات اجرایی وابسته و پیوسته در ذیل اسناد و برنامههای مدون، تعیین متولی مشخص و تعهد به اجرای برنامهها در موعد مشخص، از دیگر ویژگیهای کشورهای موفق در توسعه صنعت ماشینسازی است. حضور فعال نهادهای میانجی در حوزههای مختلف ازجمله پژوهش و فناوری، تسهیل صادرات، جمعآوری دادههای مرتبط با صنعت ماشینسازی و رصد بازارهای بینالمللی و مشارکت در تدوین و اصلاح قوانین و مقررات، در تحقق اهداف توسعه صنعت ماشینسازی کشورهای منتخب بسیار مؤثر بوده است.
در مجموع با استفاده از تجربیات کشورهای موفق و بررسی وضعیت صنعت ماشینسازی کشور، پیشنهادهایی ازجمله ضرورت تدوین و تصویب سند راهبردی صنعت ماشینسازی کشور در راستای اجرایی شدن بند «ت» ماده 48 قانون برنامه پنجساله هفتم و اتخاذ سیاستهای منسجم و اقدامات اجرایی هماهنگ، پیشنهاد شدهاست
