به منظور تعیین اولویتهای اصلی، رفع گلوگاهها و همچنین اطلاع از نیازهای اصلی کشور، بررسی میزان واردات ماشینآلات و همچنین اجزاء و قطعات مرتبط با این صنعت امری ضروری است. طبق معیارهای بینالمللی و به منظور امکان دستیابی به یک زبان مشترک برای شناسایی، تولید و تجارت اقلام مختلف تولیدی، یک سامانه و روند مشترک نامگذاری و تخصیص شماره به اقلام و کالاهای مختلف در بین کشورهای جهان تدوین گردیده و با عنوان «کد بینالمللی کالا» مورد استفاده قرار میگیرد که در آن آمار گمرک، فعالیتهای اقتصادی خارجی و اقدامات تعرفهای و غیرتعرفهای مقررات تجارت بینالمللی، قرار دارد. این کد میتواند به عنوان استانداردی برای مکاتبات و مبادلات تجاری نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
فصلهای 84، 85 و 90 به عنوان فصلهای مورد مطالعه، مختص ماشینآلات، ماشینابزار و تجهیزات صنعتی مورد مطالعه در راستای تدوین سند ماشینسازی نبوده و با بررسیهای صورت گرفته، طیف وسیعی از اقلام شامل لوازمخانگی (مانند ماشین لباسشویی، هود آشپزخانه و…)، تجهیزات صوتی و تصویری (مانند تلویزیونها و دستگاههای پخش صوت، سامانههای رایانهای و…) و قطعات و تجهیزات خودروهای سواری و سنگین حذف گردیده و در روند بررسی این گزارش مورد توجه واقع نشدهاند.
بر مبنای آمار اعلامی از سوی گمرک جمهوری اسلامی، مجموعاً در ذیل سه فصل مذکور، رقمی در حدود 6.75 میلیارد دلار واردات در سال 1397 ثبت شده که تقریباً 4.9 میلیارد دلار از آن مختص واردات «ماشینآلات» و «سایر ماشینآلات» بوده است و مابقی تحت عناوین «اجزاء و قطعات» یا «سایر» در گمرک کشور ثبت گردیدهاند.
همچنین بررسی روند واردات ماشینآلات به کشور در سالهای گذشته نیز نشاندهنده این واقعیت است که ایران در سال 95 با واردات حدود 3.5 میلیارد دلار و در سال 96 با واردات بالغ بر 4.9 میلیارد دلار ماشینآلات، روند مشابهی نسبت به واردات سال 97 را طی کرده است و هرسال، چندین میلیارد دلار از منابع محدود ارزی کشور صرف واردات ماشینآلات صنعتی و تجهیزات خطوط تولید میشود.
بر مبنای آمار اعلامی از سوی گمرک جمهوری اسلامی، مجموعاً در ذیل سه فصل مذکور، 335.9 میلیون دلار صادرات در سال 1397 ثبت شده است که حدود 260 میلیون دلار از آن مختص صادرات «ماشینآلات» و «سایر ماشینآلات» بوده است و مابقی تحت عناوین «اجزاء و قطعات» یا «سایر» در سامانههای گمرک کشور ثبت گردیدهاند.
همچنین بررسی روند صادرات ماشینآلات ایرانی به بازارهای هدف در سالهای گذشته نشان میدهد صادرات ماشینآلات ایران در سال 95 با حدود 357 میلیون دلار و در سال 96 بالغ بر 426 میلیون دلار بوده است. متأسفانه علیرغم وجود بازارهای خوب در کشورهای همسایه و منطقه، ایران عملکرد قابل قبولی در زمینه صادرات ماشینآلات و تجهیزات صنعتی نداشته نداده است.
| شرح کد تعرفه بینالمللی | تعداد کدها | ارزش (میلیون دلار) | ارزش (درصد) | |
|---|---|---|---|---|
| واردات | ماشینآلات و سایر ماشینآلات | 471 | 4970 | 74% |
| اجزاء و قطعات و سایر | 125 | 1770 | 26% | |
| جمع | 596 | 6740 | ||
| صادرات | ماشینآلات و سایر ماشینآلات | 373 | 260.4 | 77.5% |
| اجزاء و قطعات و سایر | 98 | 75.5 | 22.5% | |
| جمع | 471 | 335.9 |
تعرفه وارداتی شامل عوارض و مالیاتهایی است که کشورها به علت حمایت از صنایع داخلی از کالاهای وارداتی اخذ میکنند. اهمیت تعرفه وارداتی از این جهت است که با وضع تعرفههای وارداتی مناسب میتوان از کالاهای داخلی در برابر کالاهای خارجی که به کشور وارد میشوند محافظت کرد و ضمن فراهم آوردن فرصت توسعه بازار، تولیدکنندگان داخلی را آماده رقابت در عرصه بینالملل نمود. از طرفی در صورت عدم توجه به امر تعرفهگذاری و یا خطا در تعیین تعرفهها، وابستگی به واردات بیشتر شده و به تولیدکنندگان داخلی آسیب وارد خواهد شد.
واردات حدود 75 درصد از ماشینآلات کشور با تعرفههای بسیار پایین انجام میشود. این بدان معناست که عدم تعرفهگذاری صحیح، باعث میگردد حمایتهای صورت گرفته از ماشینسازان داخلی برای رقابت با تولیدکنندگان خارجی بیاثر گردد. در صورت اصلاح روند تعرفهگذاری و افزایش نرخ تعرفهها بر ماشینآلاتی که قابلیت داخلیسازی آنها در کشور وجود دارد میتوان زمینه پیشرفت این صنعت را فراهم کرده و خریداران را به خرید از ماشینسازان داخلی ترغیب کرد.
براساس بررسی انجام شده در خصوص واردات ماشینآلات در سالهای اخیر چند نکته به شرح ذیل قابل ذکر است:
«اندیشکده صنعت ماشینسازی» در سال 1398 در پژوهشکده مطالعات فناوری تاسیس گردیده است و نهادی پژوهشی و تصمیمساز است که از طریق «مشارکت مستمر با صنعتگران و انجمنهای تخصصی فعال در این صنعت» به دنبال «ارتقای جایگاه صنعت ماشینسازی در سیاستگذاری کلان و برنامههای توسعه صنعتی کشور» است. مأموریت اصلی این اندیشکده، سیاستپژوهی و ایجاد بستر همفکری با جلب مشارکت فعالان این حوزه با هدف پیگیری ایجاد زیرساختهای قانونی، نهادی و سیاستگذاری برای توسعه این صنعت راهبردی است.
«اتاق فکر و اقدام صنعت ماشینسازی» یا به اختصار «افکام» مجموعه رویدادهایی برای ارتباط پژوهشکده با اصناف، سازمانها و فعالان صنعت ماشین سازی است که با هدف مشارکت مستمر با صنعتگران و انجمنهای تخصصی برگزار میشود.
درخواست شما با موفقیت ارسال شد.
