بین سال‌های 1950 تا 1963، رشد اقتصاد به طرز شگفت‌آوری ثابت باقی ماند و تولید ناخالص داخلی این کشور در این بازه زمانی سالانه به طور متوسط 5.9 درصد رشد را در سال تجربه کرد که سریع‌ترین رشد در بین کشورهای اروپایی بود. همچنین، رشد صنعتی نیز به طور متوسط 10 درصد بود. در این بازه زمانی، اقتصاد ایتالیا شاهد نرخ اشتغال کامل بوده و در سال 1963 به‌واسطه شرکت‎های مادر (هولدینگ) دولتی خود و فعالیت این بنگاه‌ها در اقتصاد، سهم سرمایه‌گذاری به 27 درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور رسید. قبل از دهه 1980، شرکت‌های دولتی ایتالیا محرک‌های کلیدی رشد به شمار می‌رفتند؛ بااین‌حال، از اواسط دهه 1980، بخش دولتی شروع به ایجاد تغییر در روند عملکرد نمود. تاریخ تولید ایتالیا بین سال‌های 1861 و 1973 را می‌توان به پنج دوره تقسیم کرد:

1. رشد نسبتاً آهسته (1896-1861)؛
2. شتاب گرفتن رشد (1896-1913)؛
3. تولید سریع و رشد بهره‌وری نیروی کار (1922-1929)؛
4. رشد آهسته، حمایت، تجدید ارزش پول، رکود بزرگ، تحریم‌ها و خودکامگی (1929-1939)؛
5. موج طولانی رشد جبرانی (1951-1973).

در این بین، دوره چندساله دو جنگ جهانی را می‌توان به‌عنوان «دهه‌های ازدست‌رفته» توصیف کرد.

سیاست‌های افقی مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI)

مداخلات سیاسی مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI) در دهه 1930 عمدتاً عمودی و بر موضوعات بخشی یا محلی متمرکز بود. بااین‌حال، این مؤسسه از همان ابتدا دو مأموریت افقی را در نظر گرفت که در دوره پس از جنگ، محوری‌تر شد: “آموزش فنی و مدیریتی کارکنان صنعتی” و “تمرکز بر تحقیق و نوآوری فناوری”.

آموزش فنی و مدیریتی کارکنان صنعتی

از زمانی که مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI) به‌عنوان یک هولدینگ دولتی دائمی معرفی شد، ماده 39 اساسنامه آن به تخصیص 10 درصد از سود خالص این هولدینگ به آموزش و بازآموزی کارگران، تکنسین‌ها و مدیران اختصاص یافت. به عبارت دیگر، رویکرد کلان مدیریت این مؤسسه از همان ابتدا آموزش فنی و مدیریتی را به‌عنوان یک رسالت بزرگِ همگانی برای ملت دانسته و فلسفه و زیربنای رویکرد آن با سخنان اولین رئیس این مجموعه، آلبرتو بندوس در سال 1938 برای شرکت‌کنندگان اولین دوره آموزشی تحت حمایت این مؤسسه برای مدیران تبیین گردید: “مهم نیست که توالی وقایع باعث شود برای شرکت‌هایی کار کنید که تحت کنترل مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI) نیستند. این مؤسسه از طریق آموزش شما در صدد ایجاد یک طبقه مدیریتی منتخب است که بداند تجربه و شهود، همه چیز نیست؛ زیرا صنعتگر باید به تکنیک و علم اهمیت دهد.”

تمرکز بر تحقیق و نوآوری فناوری

مأموریت افقی دیگری که مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI) در مراحل اولیه خود پذیرفت، تحقیقات علمی و کاربردهای صنعتی آن بود. در پایان دهه 1930، همکاری‌های رسمی با شورای ملی تحقیقات و شرکت‌های آن در دستور کار قرار گرفت. برای نمونه، همه این تلاش‌ها، هرچند از نظر کمیت اندک بود ولی، نشان‌دهنده تمرکز اولیه IRI بر تحقیقات علمی و نوآوری‌های فناوری بود. این امر، مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI) و شرکت‌های آن را به مکانی جذاب برای همکاری بهترین دانشمندان کشور تبدیل کرد. برخی از برجسته‌ترین افراد نیز به سمَت‌های مدیریتی در برخی از شرکت‌های پیشرو منصوب شدند. به‌عنوان مثال، تأسیسات تحقیقاتی روی لاستیک مصنوعی مستقر در آزمایشگاه IRI-Pirelli در میلان، توسط پروفسور جولیو ناتا، شیمی‌دان مشهور ایتالیایی رهبری می‌شد. در آنجا بود که پروفسور ناتا، کار خود را بر روی پلیمریزاسیون استریو اختصاصی آغاز کرد و منجر به کشف پلی‌پروپیلن ایزوتاکتیک شد که به خاطر آن، جایزه نوبل شیمی را در سال 1963 دریافت کرد.

همان‌طور که اشاره شد، مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI) به‌عنوان یک راه حل موقت به‌منظور پاسخگویی و حل بحران‌های بانکی تأسیس شد و در ابتدا بنا بود تا با بازسازی شرکت‌ها و تحویل آن‌ها به بخش خصوصی، این وظیفه را انجام دهد؛ اما با شکست در جذب سرمایه خصوصی و همچنین درک این موضوع که مؤسسه بازسازی صنعتی ایتالیا (IRI) می‌توانست به ابزاری قدرتمند برای تکمیل اهداف سیاست اقتصادی ملی دولت‌ها تبدیل شود، این مؤسسه با تصویب اساسنامه جدید در دسامبر 1937، به یک شرکت دولتی فعال در عرصه سیاست‌گذاری، فراتر از منطقی‌سازی دارایی‌های مالی آن (همگونی در سرمایه‌گذاری و خروج سرمایه) پیش رفت. از فعالیت‌های آن‌ مؤسسه می‌توان به تجدید ساختار بخش‌ها و فعالیت‌های صنعتی، ایجاد ابتکارات صنعتی جدید، ارتقای صنعتی‌شدن در مناطق توسعه‌نیافته جنوبی و تمرکز بر حرفه و آموزش مدیریت و تحقیقات فناوری اشاره کرد که در ادامه به این موارد پرداخته خواهد شد:

• تجدید ساختار فنی شرکت‌ها و بنگاه
• توسعه صنایع دریایی
• بهبود عملکرد صنعت فولاد
• توسعه صنعتی مناطق کمتر توسعه‌یافته