برزیل بزرگترین و پرجمعیتترین کشور آمریکای جنوبی است که با دارا بودن منابع طبیعی گسترده، زمینهای کشاورزی وسیع و جنگلهای استوایی و همچنین نیروی کاری غنی، قدرتمندترین اقتصاد آمریکای جنوبی است. برزیل در حال گسترش حضور خود در بازارهای جهانی است و در تلاش است تا رویکرد صنایع خود را به سمت حرکت در مسیر صادرات متمایل کند. برزیل با استراتژی توسعه مبتنی بر جایگزینی واردات سهم صنعت را در تولید ناخالص ملی خود افزایش داد. از جمله سیاستهای اتخاذی برزیل برای جایگزینی واردات نظارتهای ارزی، حمایتهای تعرفهای به نفع تولید داخلی، سرمایهگذاری عظیم در صنایع سرمایهای و واسطهای، حمایت از بخش خصوصی و جذب سرمایهگذاری خارجی بوده است.
تا زمان جنگ جهانی دوم، عمده فعالیتهای صنعتی و تجاری برزیل وابسته به حوزه کشاورزی و محصولاتی چون قهوه و کائوچو بود. با عبور از این دوران و در دهه 1930 این کشور راهبرد جایگزینی واردات را آغاز نمود و در قدمهای نخست به برنامهریزی و حمایت از صنایع کلیدی چون صنعت نساجی، سیمان، آهن و فولاد و همچنین نفت و پتروشیمی پرداخت. صنعت ماشینسازی نیز با توجه به اینکه از اصلیترین حوزههای تأمین نهاده تولید برای صنایع دیگر قلمداد میشد از ابتدای امر در دستور کار سیاستگذاران برزیلی قرار گرفت تا مسیر رشد و شکوفایی را بپیماید.
راهبرد جایگزینی واردات منجر به رشد متوسط حدود 10 درصد در بازه سالهای 1955 تا 1961 برای برزیل شد؛ اما بروز معضلات سیاسی در سالهای آغازین دهه 60 میلادی منجر به کاهش رشد اقتصادی این کشور و نهایتاً تشکیل دولت نظامی در این کشور گردد. دولت نظامی نیز با اتکا به رویکرد صادرات محور موفق شد تا سهم صادرات صنعتی از کل صادرات برزیل را از حدود 2 درصد در سال 1960 به بیش از 57 درصد در سال 1980 برساند.
گزارش پیش رو، ششمین گزارش از سلسله گزارشهای مطالعات تطبیقی صنعت ماشینسازی در کشورهای منتخب است که در ذیل پروژه تدوین «سند راهبردی و برنامه اقدام صنعت ماشینسازی» تهیه گردیده است و رویکرد سیاست صنعتی کشور برزیل را با تمرکز بر صنعت ماشینسازی این کشور مورد بررسی قرار میدهد.
در دوره راهبرد جایگزینی واردات، برزیل در مورد صنعت کالاهای سرمایهای سیاست مبهم و متناقضی داشت. از یک طرف، واردات ماشینآلات و تجهیزات که دارای محصول ملی مشابه داخلی بودند ممنوع اعلام شد. این کار با اعمال شدید قوانین غیرتعرفهای و موانع تعرفهای مرتبط با واردات این کالاها انجام شد. از طرف دیگر، دولت برزیل با اعمال مزایای مالیاتی و منافع ارزی با هدف نوسازی واحدهای صنعتی، واردات کالاهای سرمایهای را تسهیل میکرد. طبق این چارچوب نظارتی، از یک طرف، واردات از شرکتهای خارجی در چندین بخش صنعتی (کالاهای مصرفی با دوام و سرمایهای) تشویق میشد و از سوی دیگر به اسم حمایت از تولید داخل ظاهراً ممنوعیتهایی نیز در واردات اتفاق میافتاد.
حمایت دولت برزیل از بنگاههای تولیدی و صنایع، به عنوان بخشی که نقش بسزایی در تولید ناخالص ملی دارند، از طریق شورای ملی توسعه صنعت صورت گرفته است. هدف اصلی سیاستگذاریهای این شورا حمایت از افزایش صادرات عنوان شده است. شورای ملی توسعه صنعت نهادی وابسته به ریاست جمهوری برزیل است که از طریق وضع قوانین با هدف بهبود شرایط رقابتی شرکتها، تمهیدات ویژهای برای توسعه صنایع و تولیدکنندگان داخلی فراهم میکند.
برزیل سومین تولیدکننده بزرگ مواد غذایی در دنیا است و این امر منجر به توجه ویژه به صنعت ماشینآلات کشاورزی شده است و شرکتهای بزرگ تولیدکننده ماشینآلات کشاورزی و راهسازی در برزیل سرمایهگذاری کردهاند. میزان تولید و صادرات ماشینآلات کشاورزی و راهسازی برزیل در سال 2019 در جدول زیر آمده است:
| حوزه صنعتی | ماشینآلات | تعداد تولید | تعداد صادرات | سهم صادرات از تولید (درصد) |
|---|---|---|---|---|
| ماشینآلات کشاورزی | تراکتور | 35372 | 6497 | 18.36 |
| کمباین غلات | 6310 | 486 | 7.7 | |
| کمباین نیشکر | 832 | 203 | 24.40 | |
| ماشینآلات راهسازی | بولدوزر | 4262 | 3547 | 83.22 |
| لودر | 6149 | 2142 | 34.83 | |
| سایر | 200 | – | – | |
| جمع | 53125 | 12875 | 24.23 | |
پیش بینی شده است که بازار ماشین آلات تراکتور کشاورزی برزیل رشد مستمر 9/3 درصد را در دوره پنج ساله 2020-2025 ثبت کند. جنگ تجاری اخیر بین ایالات متحده و چین نیز باعث شد تا بسیاری از شرکتهای مستقر در آمریکا مانند AGCO Corporation فعالیتهای خود را به برزیل منتقل کنند تا از پرداخت تعرفه 25 درصدی چین بر روی تراکتورهای آمریکایی جلوگیری کنند. انتظار می رود این عامل نیز رشد مضاعفی را در بازار تراکتور و سایر ماشینآلات کشاورزی در برزیل به دنبال داشته باشد.
صنعت خودروسازی برزیل با بیش از یک قرن سابقه از مهمترین بخشهای صنعتی برزیل هست و حدود 20 درصد تولید ناخالص داخلی بخش صنعت را به خود اختصاص داده است. اولین کارخانه خودروسازی برزیل در سال 1919 توسط شرکت خودروسازی فورد افتتاح شد. برخورداری برزیل از بازار مصرف بیش از 200 میلیون نفری و دسترسی به بازار دیگر کشورهای منطقه مورد توجه شرکتهای تولیدکننده خودرو در سطح دنیا بوده و سرمایهگذاری آنها برای عرضه خودرو در برزیل و منطقه را موجب شده است و این کشور به یکی از بزرگترین (هشتمین) کشورهای خودروساز جهان تبدیل کرده است. در حال حاضر 26 شرکت خودروساز در قالب 65 کارخانه در 10 ایالت و 43 شهر برزیل فعالیت دارند. ظرفیت تولیدی این کارخانهها 5.05 میلیون دستگاه خودرو (سواری، کامیون و اتوبوس) و 109 هزار دستگاه ماشینآلات کشاورزی هست. کارخانههای قطعهسازی نیز در برزیل مشغول به کار اند. بخش خودروسازی حدود یک پنجم کل تولید ناخالص داخلی (GDP) بخش صنعت و 3 درصد کل GDP برزیل را تشکیل میدهد.
«اندیشکده صنعت ماشینسازی» در سال 1398 در پژوهشکده مطالعات فناوری تاسیس گردیده است و نهادی پژوهشی و تصمیمساز است که از طریق «مشارکت مستمر با صنعتگران و انجمنهای تخصصی فعال در این صنعت» به دنبال «ارتقای جایگاه صنعت ماشینسازی در سیاستگذاری کلان و برنامههای توسعه صنعتی کشور» است. مأموریت اصلی این اندیشکده، سیاستپژوهی و ایجاد بستر همفکری با جلب مشارکت فعالان این حوزه با هدف پیگیری ایجاد زیرساختهای قانونی، نهادی و سیاستگذاری برای توسعه این صنعت راهبردی است.
«اتاق فکر و اقدام صنعت ماشینسازی» یا به اختصار «افکام» مجموعه رویدادهایی برای ارتباط پژوهشکده با اصناف، سازمانها و فعالان صنعت ماشین سازی است که با هدف مشارکت مستمر با صنعتگران و انجمنهای تخصصی برگزار میشود.
درخواست شما با موفقیت ارسال شد.
